Türkiye’de spor konuşulurken çoğu zaman başarısızlığın faturası teknik direktörlere, antrenörlere veya sporculara kesiliyor. Oysa madalyaların, şampiyonlukların ve sürdürülebilir başarıların arkasında yalnızca saha içi performans değil, eğitimli yöneticiler, bilimsel bakış açısı ve doğru organizasyon yapısı bulunur.

Son yıllarda spor tesislerinin sayısı arttı, spor bilimleri fakülteleri çoğaldı, antrenörlük kursları yaygınlaştı. Ancak tüm bu niceliksel gelişmelere rağmen spor eğitiminde ciddi bir nitelik sorunu devam ediyor. Asıl mesele kaç tesis yapıldığı değil, o tesislerin içinde ne kadar bilim üretildiği ve ne kadar eğitimli insanların görev aldığıdır.

Bugün birçok kulüpte görev yapan antrenörler, yıllar önce öğrendikleri yöntemleri güncellemeden uygulamaya devam ediyor. Spor bilimi sürekli gelişirken saha pratiğinin aynı yerde kalması, sporcuların gelişimini sınırlıyor. Erken yaşta yaşanan sakatlıklar, yanlış yüklenmeler ve kaybolan yetenekler bunun en somut sonuçlarıdır.

Ancak sorun yalnızca antrenör eğitimi değildir.

Belki de daha büyük sorun, spor yöneticiliğinin hâlâ profesyonel bir meslek olarak görülmemesidir. Birçok kulüpte yöneticilik; spor ekonomisi, spor hukuku, finans yönetimi, insan kaynakları, performans yönetimi veya spor pazarlaması bilgisiyle değil, kişisel ilişkiler ve iyi niyet üzerinden yürütülmektedir.

Oysa modern spor dünyasında yönetici, yalnızca bütçe onaylayan veya transfer yapan kişi değildir. Yönetici; bilimsel projeleri destekleyen, altyapıya yatırım yapan, uzun vadeli planlama oluşturabilen, veri analizine önem veren ve kurumsal kültür oluşturabilen liderdir.

Bugün Avrupa’nın başarılı kulüplerine bakıldığında, yöneticilerin önemli bir kısmının işletme, spor yönetimi, ekonomi veya hukuk alanlarında eğitim aldığı görülmektedir. Kulüpler şirket mantığıyla yönetilirken, bizde birçok kulüp hâlâ günü kurtarmaya çalışan yönetim anlayışıyla hareket etmektedir.

Bunun sonucu ise sürekli teknik direktör değişiklikleri, plansız transferler, altyapıya yeterince yatırım yapılmaması ve her sezon yeniden başlayan projelerdir. Kurumsal hafıza oluşmadığı için aynı hatalar yıllarca tekrar edilmektedir.

Çocuk sporunda tablo daha da düşündürücüdür. Hareket gelişimi tamamlanmadan branşlaşmaya zorlanan çocuklar, temel motor becerileri kazanmadan performans baskısıyla karşı karşıya kalmaktadır. Oysa gelişmiş spor ülkeleri önce hareket okuryazarlığını, koordinasyonu, dengeyi, ritmi ve vücut farkındalığını geliştirir. Çünkü güçlü sporcu yetiştirmenin yolu, güçlü hareket altyapısından geçer.

Bir diğer eksiklik ise yaşam boyu eğitim anlayışının yeterince benimsenmemesidir. Antrenörler kadar yöneticilerin de sürekli eğitim programlarına katılması, spor teknolojilerini takip etmesi ve bilimsel gelişmeleri uygulamaya aktarması gerekmektedir.

Veri analizi, biyomekanik, yapay zekâ destekli performans ölçümleri, nörobilim temelli öğrenme modelleri ve yük yönetimi artık modern sporun ayrılmaz parçalarıdır. Buna rağmen birçok kulüpte hâlâ “Biz yıllardır böyle yapıyoruz.” anlayışı hâkimdir.

Bu eğitim eksikliğinin bedelini ise sadece sporcular ödemiyor. Kulüpler ekonomik olarak zarar görüyor, aileler yanlış yönlendiriliyor, altyapılar verimsizleşiyor ve ülke olarak uluslararası rekabette geri kalıyoruz. Birçok yetenekli çocuk potansiyelini gerçekleştiremeden sistem içinde kayboluyor.

Sporun geleceğini değiştirmek istiyorsak önce eğitim anlayışımızı değiştirmeliyiz. Daha fazla bina yapmak yerine daha donanımlı antrenörler ve yöneticiler yetiştirmeli, daha fazla bütçe harcamak yerine bilime yatırım yapmalıyız.

Çünkü iyi yönetilmeyen bir kulübün iyi sporcu yetiştirmesi mümkün değildir. Bilimden uzak bir antrenman anlayışının sürdürülebilir başarı üretmesi mümkün değildir. Eğitimden uzak bir spor sisteminin ise dünya ile rekabet etmesi mümkün değildir.

Spor sahada kazanılır; ancak o başarının temeli yönetim odasında alınan doğru kararlarla, sınıfta edinilen bilgiyle ve bilimin ışığında şekillenen eğitim anlayışıyla atılır.

Belki de artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmiştir:

Türkiye’nin spor sorunu gerçekten yetenek eksikliği mi, yoksa eğitimi ve liyakati yeterince önemsemeyen bir yönetim anlayışı mı?